Tusk po szczycie V4: kraje regionu mogą znów mocniej liczyć się w Europie

Po dwóch latach wrócił formalny szczyt Grupy Wyszehradzkiej

Spotkanie premierów Polski, Czech, Słowacji i Węgier pod Budapesztem było pierwszym formalnym szczytem Grupy Wyszehradzkiej od 2024 roku. To ważny sygnał, bo V4 przez lata była jednym z najgłośniejszych głosów Europy Środkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej, a przerwa w regularnych spotkaniach osłabiała znaczenie tego formatu. Ostatni szczyt z udziałem szefów rządów odbył się wcześniej w lutym 2024 roku w Pradze, dlatego obecne rozmowy były oceniane jako próba odbudowy politycznego kontaktu i sprawdzenia, czy mimo różnic możliwa jest ponowna współpraca.

Premier Donald Tusk podczas spotkania podkreślał, że przyszłość Grupy Wyszehradzkiej zależy przede wszystkim od sposobu działania jej członków. W jego ocenie kluczowe są zaufanie, wzajemna lojalność i przekonanie, że nawet przy sporach można szukać wspólnego interesu. To istotne także z punktu widzenia zwykłych mieszkańców regionu, bo wiele decyzji zapadających na poziomie unijnym dotyczy codziennych spraw: cen energii, zasad dla rolników, funduszy na drogi i kolej czy polityki migracyjnej.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

Szef polskiego rządu zaznaczył, że V4 nadal może odgrywać ważną rolę w europejskiej debacie. Nie chodzi wyłącznie o polityczne deklaracje, ale o praktyczne budowanie wpływu w sprawach, które są szczególnie ważne dla państw naszego regionu. Gdy kilka krajów występuje razem, łatwiej przebić się ze swoim stanowiskiem wobec największych państw Unii i unijnych instytucji. Dla mieszkańców oznacza to większą szansę, że interesy Europy Środkowo-Wschodniej nie zostaną pominięte przy ustalaniu nowych przepisów.

• W spotkaniu uczestniczyli premierzy 4 państw Grupy Wyszehradzkiej: Polski, Czech, Słowacji i Węgier.
• Szczyt pod Budapesztem był pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo. To tematy ważne także dla mieszkańców regionu

Donald Tusk wskazał, że mimo istniejących różnic państwa V4 łączy więcej, niż dzieli, szczególnie w kilku kluczowych obszarach. Wśród nich wymienił bezpieczeństwo energetyczne, politykę klimatyczną, migrację, politykę spójności oraz rolnictwo. To nie są odległe, abstrakcyjne pojęcia z europejskich dokumentów, ale sprawy bezpośrednio przekładające się na codzienne życie rodzin, samorządów i lokalnych przedsiębiorców. W praktyce od takich decyzji zależą rachunki za prąd i ogrzewanie, tempo inwestycji drogowych i kolejowych, wsparcie dla gmin oraz warunki funkcjonowania gospodarstw rolnych.

Jeśli kraje regionu potrafią mówić jednym głosem w sprawie energii, mogą skuteczniej zabiegać o rozwiązania uwzględniające specyfikę Europy Środkowo-Wschodniej. To ważne dla odbiorców indywidualnych i firm, bo polityka energetyczna wpływa na koszty życia i prowadzenia działalności. Podobnie jest z polityką spójności, z której finansowane są lokalne inwestycje, także w mniejszych miastach i powiatach. Dla mieszkańców oznacza to realne skutki: lepszą infrastrukturę, modernizacje, inwestycje komunalne i wsparcie rozwojowe, które bez środków unijnych byłyby trudniejsze do zrealizowania.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Równie ważne są kwestie migracji i rolnictwa. W obu tych obszarach państwa regionu od lat podnoszą, że potrzebują rozwiązań dostosowanych do własnych doświadczeń i możliwości. Dla rolników wspólne stanowisko kilku krajów może oznaczać silniejszą obronę interesów sektora rolnego przy ustalaniu unijnych zasad i podziale środków. Z kolei w sprawach migracyjnych wspólne działania mają znaczenie dla bezpieczeństwa granic, organizacji systemu przyjmowania cudzoziemców oraz kosztów, jakie ostatecznie ponoszą państwa i samorządy.

Premier o znaczeniu V4 dla całej wschodniej flanki Unii

Podczas spotkania premier przypomniał, że Grupa Wyszehradzka miała już w przeszłości momenty dużej skuteczności. Według niego szczególnie wtedy, gdy opierała się na lojalności i solidarności, stawała się punktem odniesienia nie tylko dla własnych członków, ale także dla innych państw wschodniej flanki oraz tak zwanych nowych członków Unii Europejskiej. Taki układ wzmacniał kraje, które samodzielnie miałyby mniejsze możliwości przebicia się w sporach z największymi graczami europejskimi.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Z punktu widzenia obywateli taka deklaracja oznacza przede wszystkim zapowiedź prób odbudowy regionalnego wpływu na unijne decyzje. Jeśli współpraca Polski, Czech, Słowacji i Węgier będzie bardziej przewidywalna, łatwiej będzie wspólnie reprezentować interesy regionu na forum europejskim. To może mieć znaczenie przy negocjowaniu zasad finansowania inwestycji, stanowiska wobec polityki klimatycznej czy kierunku zmian w rolnictwie. Dla mieszkańców ważne jest nie tyle samo istnienie formatu V4, ile to, czy przełoży się on na skuteczniejszą obronę spraw istotnych dla samorządów, gospodarstw domowych i lokalnej gospodarki.

Premier podkreślił, że wspólne działania krajów Grupy Wyszehradzkiej mogą wzmacniać pozycję Europy Środkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej. To oznacza, że region mógłby skuteczniej reprezentować swoje interesy w momentach, gdy zapadają decyzje o dużym ciężarze politycznym i finansowym. Dzisiejszy szczyt nie rozstrzyga jeszcze, czy V4 wróci do dawnej aktywności, ale pokazuje, że po dłuższej przerwie liderzy tych państw znów chcą rozmawiać o wspólnych celach. Dla obywateli najważniejsze będzie to, czy za deklaracjami pójdą konkretne uzgodnienia w sprawach, które wpływają na życie codzienne.