ESA otworzy centrum technologiczne w Warszawie. Polska zwiększa udział w programach kosmicznych

W Warszawie powstanie nowe centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej. To pierwsza taka placówka poza gronem państw założycielskich agencji i pierwszy ośrodek ESA w kraju leżącym na wschodniej flance Unii Europejskiej. Decyzję ogłoszono w kontekście rosnących wydatków Polski na technologie kosmiczne oraz większego udziału w europejskich programach. Władze rządowe wskazują, że ma to wzmocnić pozycję Polski w europejskim przemyśle kosmicznym i w obszarze bezpieczeństwa technologicznego.

Nowe centrum ma zajmować się przede wszystkim bezpieczeństwem oraz rozwojem technologii o podwójnym zastosowaniu, czyli wykorzystywanych zarówno w systemach cywilnych, jak i wojskowych. W praktyce oznacza to wsparcie dla rozwiązań, które mogą być używane przy zarządzaniu kryzysowym, w infrastrukturze publicznej oraz w obszarze obronności. Ośrodek ma także wspierać innowacje i budować zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach. W tle pozostaje rosnąca rywalizacja technologiczna z USA i Chinami.

Warszawa dołącza do sieci ośrodków ESA

Obecnie ESA prowadzi placówki w Niemczech - dwie - a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii. Warszawskie centrum będzie pierwszym, które powstanie poza granicami państw-sygnatariuszy konwencji o utworzeniu ESA. To oznacza formalne rozszerzenie obecności agencji na nowy obszar geograficzny i polityczny. Według strony rządowej jest to sygnał, że Polska stała się ważnym partnerem w europejskim sektorze kosmicznym.

Premier Donald Tusk podkreślił, że Polska staje się jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała swoje centrum. Zaznaczył też, że jest to pierwszy kraj na wschodniej flance UE, który uzyskał taką sformalizowaną współpracę. W jego ocenie rola Polski nie ogranicza się już do udziału w projektach, ale obejmuje także integrowanie europejskich wysiłków w rozwoju nowych technologii. W tym ujęciu Warszawa ma stać się miejscem, z którego Europa będzie wzmacniać własne kompetencje kosmiczne.

"Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość"

Donald Tusk, premier

"Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy"

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo i dual-use w centrum nowej placówki

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher wskazał, że sukcesy Polski w kosmosie są równocześnie sukcesami Europy. Zwrócił uwagę, że Polska jest jednym z liderów w obszarach takich jak inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny i przemysł kosmiczny. Podkreślił też ścisły związek między sektorem kosmicznym i obronnym. W jego ocenie jednego z tych obszarów nie da się rozwijać skutecznie bez drugiego.

W praktyce warszawski ośrodek ma koncentrować się na technologiach o podwójnym zastosowaniu. To rozwiązania, które mogą wspierać infrastrukturę cywilną i wojskową, a także zwiększać odporność państw na sytuacje kryzysowe. Agencja ma rozwijać narzędzia poprawiające zdolność do przewidywania zdarzeń, szybkiej reakcji oraz odbudowy po zakłóceniach. Taki kierunek wpisuje się w szerszą debatę o bezpieczeństwie i suwerenności technologicznej Europy.

"Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa"

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Rekordowe nakłady i nowe instrumenty finansowania

Rząd podkreśla, że Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a utrzymanie tego tempa wymaga inwestycji w nowe sektory wzrostu. Jednym z nich ma być przemysł kosmiczny. W tym samym kontekście wskazano, że każde zainwestowane w tę branżę euro może zwracać się sześć lub siedem razy, co ma uzasadniać dalsze nakłady. W ocenie strony rządowej ma to być nie tylko projekt technologiczny, ale także element polityki gospodarczej.

W latach 2023–2025 Polska zwiększyła swoją składkę do ESA dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Programy opcjonalne obejmują między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę. Władze zapowiadają także uruchomienie dodatkowych narzędzi wsparcia dla firm i samorządów związanych z sektorem kosmicznym.

"Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę"

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Fundusz PFR i linia BGK dla samorządów

Minister Andrzej Domański zapowiedział, że Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł na inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. Ma to wzmocnić firmy, które uczestniczą w rozwijaniu technologii, usług i komponentów dla rynku kosmicznego. Równolegle Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów. Środki mają wspierać rozwój infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach.

To kolejny element szerszego planu, w którym sektor kosmiczny ma stać się jednym z nowych motorów wzrostu gospodarczego. Z jednej strony chodzi o udział w projektach ESA i większą obecność Polski w europejskich strukturach technologicznych. Z drugiej strony rząd liczy na rozwój krajowych firm, zaplecza badawczego i infrastruktury w miastach, które mogą skorzystać na nowych inwestycjach. W tym układzie Warszawa ma być nie tylko siedzibą nowego centrum, ale też punktem odniesienia dla dalszego rozwoju branży w Polsce.

• Warszawa będzie siedzibą centrum technologicznego ESA.
• Placówka będzie pierwszą poza państwami założycielskimi agencji.
• Polska w latach 2023–2025 dziesięciokrotnie zwiększyła składkę do ESA.
• Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro.
• Grupa PFR uruchomi fundusz o wartości 500 mln zł.

Decyzja o ulokowaniu centrum ESA w Warszawie łączy w sobie element polityczny, gospodarczy i bezpieczeństwa. Władze wskazują, że Polska ma brać większy udział w europejskim wyścigu technologicznym i współtworzyć rozwiązania istotne dla infrastruktury cywilnej i obronnej. W tym samym czasie rosną krajowe nakłady na programy kosmiczne, a instytucje finansowe mają wspierać zarówno firmy, jak i samorządy. Ośrodek w Warszawie ma być jednym z narzędzi tego kierunku rozwoju.